Yağmur nasıl oluşur? Yağmur türleri nelerdir?


Ülkemizin iklimi incelendiği zaman, ülkemizde çeşitli bölgelerde çok çeşitli iklim bölgeleri vardır. Bu iklim bölgeleri, aynı zamanda çeşitliliğin ve coğrafi zenginliğin açık bir göstergesidir.

Türkiye’nin dünyada orta kuşakta yer almasına bağlı olarak oluşan bu iklim çeşitliliğinde yer alan iklimler, kendi içlerinde farklı özellikler göstermektedir. Her iklimin, çok belirgin bir özelliği bulunmaktadır.

Çoğu iklimde ise, yağmur genellikle gözükür. Ülkemizdeki orman oranına bakıldığında, bu apaçık bir şekilde kendini göstermektedir. Yağmur toprak için hayat anlamına gelirken, özellikle Karadeniz ikliminin özelliğine bağlı olarak, Karadeniz Bölgesinde, kendini oldukça fazla hissettirir ve yaşamın bir parçası olmaktadır.


Ülkemizde yağmur genellikle her bölgede görülürken, bu doğa olayının yaşanması ise oldukça sistematik ve düzenli bir şekildedir. Yağmur oluşumunda, nem türleri oldukça etkin bir rol oynamaktadır.

Nem atmosferdeki su buharını ifade eder. Nemin kaynağı; denizler, göller, okyanuslar, akarsular, buzullar ve bitki örtüsüdür. Atmosferdeki nem oranı dünyanın her yerinde aynı değildir. Okyanuslarda ve denizlerin kıyılarında nem oldukça fazladır. Buna karşılık olarak çöllerde ve karaların iç kısımlarında nem daha azdır.

Dünyada her saniye tam 17 milyon ton su yeryüzüne düşer. Buna karşın aynı şekilde 17 milyon ton su tekrar buharlaşarak atmosfere karışır.

Havada 3 tür nem bulunur.
Bunlar; bağıl, mutlak ve maksimum nemdir.

Bağıl Nem: Havanın neme doyma oranını gösterir. Bağıl nem ile sıcaklık arasında ters orantı vardır. Sıcaklık arttığı zaman bağıl nem oranı azalır bu nedenle havadaki nem açığı artar. Bu sebeple havanın neme doyma noktası uzaklaşır ve yağış ihtimali azalır.

Bağıl nem %= mutlak nem/maksimum nem x 100

Mutlak Nem: 1 m³ havanın içerisinde bulunan su buharının gram cinsinden ağırlığını ifade eder. Nemin kaynağı; deniz, göl, okyanus, akarsu, buzul ve kar örtüsüdür.

Maksimum Nem: 1 m³ havanın taşıyabileceği en yüksek noktadaki ağırlıktır. Diğer bir ifade ile havanın belli bir sıcaklıkta bulundurabileceği en fazla nem miktarıdır. Sıcaklık ile maksimum nem arasında doğru orantı vardır. Örneğin bir bardak belli bir kapasitede su alabilir. Eğer daha fazla dolarsa bardak taşar. Havada böyledir.

Sıcaklık şartlarına bağlı olarak doğada su katı, sıvı ve gaz halindedir. Su belli bir sıcaklığa ulaştığında gaz haline geçer ve sıcaklığın düşmesi ile yoğunlaşarak, yağmur, kar ve dolu şeklinde yeryüzüne yağar.

Bu olay bir süre sonra tekrar gerçekleşir. Su yeryüzünden buharlaşarak atmosfere karışır.

Buharlaşan suyun yağmur oluşturabilmesi için atmosferde soğuması gerekir. Su yeryüzünden buharlaşarak atmosfere doğru hareket eder. Buharlaşan su buharları, atmosferde soğumaya başlar. Hava soğuyup yükseldikçe bağıl nem artmaya devam eder. Bağıl nem (havının neme doyma oranı) %100’ü aştığı zaman, maksimum nemi (en yüksek nem) aşar ve hava artık nemi taşıyamaz. Bağıl nemde oluşan ağırlık %100 aştıktan sonra yerçekiminin de etkisiyle yeryüzüne yağmur olarak düşer.

Dünyada görülen çeşitli yağmur türleri bulunmaktadır.

Oluşumlarına Göre Yağış Tipleri


1) Yamaç Yağışları

Yatay bir şekilde hareket eden hava kütlesinin, bir dağ yamacı boyunca yükselmesi sonucunda oluşur. Yükselen hava soğur ve bunun sonucunda yağmur meydana gelir. Örneğin Muson Yağmurları, bu şekilde oluşmaktadır.

Orografik yağışlar en çok dağların dağların denize dönük yamaçlarında oluşur.


2) Yükselim (Konveksiyonel) Yağışlar

Bu yağmur türü ise, ısınan havanın yükselmesi sonucu oluşur. Isınan hava yükselir ve soğur. Soğuyan hava yoğunlaşarak yeryüzüne yağmur olarak iner.

Ekvator çevresinde yıl boyu oluşur. Orta enlemlerde ilkbahar ve yaz aylarında görülür.


3) Cephe (Frontal) Yağışları

Soğuk hava ile sıcak hava kütlesinin karşılaşması sonucu meydana gelmektedir. Cephesel yağışlar okyanusal iklim bölgelerinde her mevsim görülür.

Türkiye’de Akdeniz iklim bölgelerinde kış ve bahar aylarında görülen yağış türüdür.


Yorumlar

Bizi Takip Edin ☑

facebook twitter google+ feedburner youtube

EN SON YORUMLAR